Saçın Yapısı ve Özellikleri

Saçın Yapısı ve Özellikleri Nelerdir?

Estetik güzelliğimizin en temel ögelerinden biri de saçımız. Saçımızın varlığı, şekli ve duruşu bizim için ne kadar  önemliyse, yokluğu da bir o kadar önemlidir. Saçlarımıza verdiğimiz şekil, saçın yapısı veya rengi ile estetik dış görünüş oluşturmanın yanı sıra; kendimizi saçlarımızda ifade ederiz. Saçlarımız diğer bölgelerde yer alan kıllar ile bir takım benzer özelliklere sahipken, onları birbirinden ayıran farklı özellikler de söz konusudur. Bu makalemizde saçın yapısı, saç ve saçın özellikleri hakkında ayrıntılı bilgiler vereceğiz.

Saçın Yapısı

  • Saçın yapısı hakkında bilgi sahibi olabilmek için öncelikle kılın yapısı anlaşılmalıdır. Kıl, insanların cildinin tüm yüzeyini kaplayan kıl kesecikleri sayesinde büyüyen yapılardır. İçeriğini keratin proteinin oluşturduğu kıl yapısı; yağ, hidrojen ve disülfit gibi maddelerden oluşmaktadır.
  • Kıl hücreleri dediğimiz “mezenkim” hücrelerinin derinin dış yüzeyine, dermis tabakasına doğru büyüttüğü bu cansız uzantılar, vücudun farklı bölgelerinde bulundukları yerlere göre farklı özelliklere sahip olurlar ve farklı şekillerde isimlendirilirler.
  • Kılın içinde gelişip büyüdüğü yapı olan folikül, vücutta farklı derinliklere yerleşerek bir takım farklı özelliklere sahip kıl uzantıları büyütmektedir.

 Saçın Yapısı ve Özellikleri

Saçın yapısı ve saçın özellikleri konusunu açıklarken kılın özelliklerine değinmek gerekir. Kıl, özellikleri itibarıyla 4 başlığa ayrılmaktadır. Bunlar;

  1. Esnek Yapı,
  2. Porozite (Gözeneklilik),
  3. Nem Tutma Özelliği,
  4. Elektriklenme.

    1- Saçın Yapısı – Esneklik

    Kılın en önemli özelliklerinden biri esnekliğe sahip olan yapısıdır. Diğer bölgelere nazaran en esnek kıl, baş bölgesinde bulunan saç kıllardır. Saçın yapısı şaşırtıcı derecede esnektir. Esneklik özelliği saç kıllarına şekil verebilmemizi sağlayan temel özelliktir. Saç kılının esneklik özelliği sayesinde, saçlarımıza istediğimiz şekli verebilmekteyiz ve belirli bir süre sonra saç kıllarımız kendi doğal hallerine geri dönebilmektedir.

    Saçın yapısı ve özellikleri arasında bulunan bu esnek yapının temel sebebi, içeriğindeki keratin ipçikleridir. Bu keratin ipçikleri sayesinde esnekliğini alan saç ıslatıldığı takdirde yüzde 30’a kadar esneyebilmekte ve daha uzun bir hal almaktadır. Vücudumuzun diğer bölgelerinde bulunan saç kılları da esnek bir yapıya sahip oldukları halde, saç kılları kadar esnek değildir. Saçın yapsıçeşitli sebeplerden dolayı esnekliğini yitirebilmektedir. Bu gibi durumlarda saçlar kıvırcıklığını kaybeden daha düze bir yapıya bürünür.

    2- Saçın Yapısı – Porozite (Gözeneklilik)

    Porozite kelimesi farklı birçok alanda kullanılımakla birlikte, saçın yapısı ve özellikleri açısından baktığımızda da kılın nem tutabilme kapasitesini göstermektedir. Kıl gövdesinin micro gözenekli yapısı onun nemi içerisinde tutabilmesini sağlamaktadır. Her kıl telinin yapısı bu anlamda biraz farklıdır. Çevresel ve yapısal etkenler kılların porozite seviyesini değiştirmektedir. Porozite seviyesi düşük olan kıllar zamanla kurur ve güçsüzleşir.

    3- Nem Tutma Özelliği

    Kılların nem tutma özelliği, kıllara farklı özelliklerde kazandırmaktadır. Nemli havalarda içerdiği nem oranı, artan kıl tellerinin yüzeyinde tırtıklı bir hal alır. Saç kıllarında daha çok belli olan bu özellik sayesinde saçlar ıslak ve nemli ortamlarda daha zor taranır hale gelir. Nem tutma özelliği, saçın yapısı ve özellikleri arasında sa sağlığını gösteren bir özelliktir.

    4- Saçın Yapısı – Elektriklenme

    Elektriklenme de kılın ve haliyle saçın yapısı ve özellikleri arasında yer alır. Statik elektrik kılın birbirine veyahut statik elektriği yaratabilecek yapıdaki bir maddeye sürtünmesi doğrultusunda kabarmasına sebep olur.

    Saç kıllarının, vücudumuzdaki diğer kıllarla benzer olan bu özelliklerinin yanı sıra; bazı farklı özellikleri de vardır. Bunlar:

    • Saç kılları vücudumuzdaki en güçlü, yoğun ve geniş alana yayılmış kıl köklerine sahiptir. Diğer vücut kıllarına nazaran çok daha hızlı uzar ve uzama kapasitesi diğer bölgelerdeki kıl köklerinden farklıdır.
    • Saç kılları ayda ortama 2 ile 3 cm arasında uzamaktadır. Genetik açıdan saçın yapısı, beslenme kalitesi, kişinin stres katsayısı ya da saçın nemlilik oranı uzama üzerinde ciddi olarak etki eden farklar yaratır.
    • Günde ortalama 100 adet saç telinin dökülmesinin normal olarak kabul edilmektedir. Bunun temel sebebi saçın büyüme döngüsüdür. Doğal büyüme döngüsü içerisinde bir nevi yaşlanarak dökülme dönemine giren saç telleri dökülmekte, ve hemen arkasından yeni saç telleri büyümeye başlamaktadır.

    Saçın Yapısı ve Saç Kıllarının Büyüme Döngüsü

    Bilinen genel kanının aksine, yaşam döngüsü hiç bitmeyen ve yaşamımız boyunca yeniden ve tekrar baştan başlayan bir döngüdür. Saçın yapısı ve büyüme döngüsü içerisinde saç kılları, büyür, gelişir ve dökülürler. Bu döngü çeşitli özellikler ve zaman aralıklarında sürekli olarak tekrarlanır. Her bir saç kılının kendine has farklı bir yaşam döngüsü vardır ve bunlar diğerlerinden bağımsızdır.

    Saç tellerinin daha kalın, sağlıklı, güçlü ve renk anlamında doygun olduğu dönem ANAGEN FAZ olarak isimlendirilmektedir.  Anagen Faz döneminde bulunan saçın yapısı , altın dönemini yaşamaktadır ve gayet güçlüdür. En uzun yaşanan evre olduğu için saçın yapısı itibariyle yüzde 80’inden fazlası bu evrede bulunmaktadır. Yaklaşık olarak 3 yıl süren bu evrede saç kılları sağlıklı ve güçlüdür.

    Anagen Faz döneminden hemen sonra saçlar katajen faz dediğimiz geçiş dönemine geçer, yaklaşık 3 Hafta sürecek bu dönemde, sistemli hücre ölümü olarak adlandırdığımız (Apoptosis) denilen süreç başlamıştır. Saç telinde fark edilir bir güç kaybı ve incelme başlamıştır. Ortaya çıkan pigment kaybı nedeniyle renginin canlığı ve doygunluğu kaybolmuştur. Saç teli yavaş yavaş kendini, kopup düşeceği en son faza hazırlar.

    Telojen Faz saç kılının en son fazıdır. Dökülme, kopma anlamına gelen bu faz ortalama olarak 3 ay sürer. Saç kökünün pigmentini tamamen yitirmesi ve düşmesi söz konusudur. Bu dökülme sürecinin içerisine 1 aya kadar sürebilen bekleme süreci de girer. Saç kılı döküldükten sonra saçın beslendiği folikül yeniden saç kılı büyütebilmek adına nadasa yatmak olarak tabir edebileceğimiz bir süreç geçirerek iç yapısını yeni büyüme dönemine hazırlar.

    Bu büyüme döngüsünü yaşamımız boyunca tekrar ve tekrar yaşayan saç köklerinin yetersiz beslenmesi burada bahsedilen süreçlerde değişikliklere sebep olabilir.

    Saçın Yapısı Gereği Saç 1 Ayda Kaç cm Uzar?

    Birçok kişinin çok merak ettiği bir sorudur. Saç 1 ayda kaç santim uzar? Saçımız ayda kaç cm uzar? Öncelikle belirtmekte yarar vardır ki; herkesin saçının uzama hızı farklıdır ve bizim de saçlarımız çevresel koşullardan etkilenerek zaman zaman daha yavaş ya da daha hızlı uzayabilmektedir.
    Saçın yapısı gereği, saç 1 ayda 2-3 cm uzar.  Bu değer ortalama bir değerdir ve insan saçının ortalama uzama değeri olarak kabul edilir. Saçlarınızın hızlı uzamasını etkileyen birçok etmen vardır. Bunlar genetik yapının yanı sıra özellikle saç köklerinin beslenmesi ve saçın yapısı ile ilgilidir. Doğru beslenen sağlıklı bir insanın saçları daha hızlı uzayabilmektedir.